https://jiscm.iribuni.ac.ir/ فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه fa daily 1 Sat, 11 Nov 2023 00:00:00 +0330 Sat, 11 Nov 2023 00:00:00 +0330 https://jiscm.iribuni.ac.ir/article_182900.html این مقاله با هدف مقایسه و تحلیل جدول پخش شبکه‌های تلویزیونی صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. به همین منظور با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی و با روش نمونه‌گیری سیستماتیک، هفده روز از جدول پخش چهار شبکه یک، دو، سه و چهار سیما انتخاب در بازه پاییز 1399 مورد تحلیل قرار گرفتند و در نهایت یافته ها با اطلاعات به دست آمده از مصاحبه‌ها و اسناد صورت گرفت. نتایج حاصل از تحلیل محتوا با نسبت‌های مطلوب هر متغیر به دست آمده از مصاحبه ها، و اسناد به صورت عددی با هم مقایسه و در پنج گروه توصیفی عالی تا ضعیف قرار داده شدند. سپس به رتبه‌ها بر مبنای پنج، امتیاز‌دهی صورت گرفت و نتیجه کلی بر مبنای سه دسته خوب، متوسط و ضعیف، ارزیابی گردیدند. بر این اساس عملکرد تمامی شبکه‌های مورد مطالعه در فصل پاییز سال 99، «متوسط» ارزیابی گردید.سپس به رتبه‌ها بر مبنای پنج، امتیاز‌دهی صورت گرفت و نتیجه کلی بر مبنای سه دسته خوب، متوسط و ضعیف، ارزیابی گردیدند. بر این اساس عملکرد تمامی شبکه‌های مورد مطالعه در فصل پاییز سال 99، «متوسط» ارزیابی گردید. واژگان کلیدی: ارزیابی، سیاست‌های سازمانی، شبکه تلویزیونی، جدول پخش، سیمای جمهوری اسلامی ایران. https://jiscm.iribuni.ac.ir/article_245494.html پژوهش حاضر با هدف واکاوی درک معنایی مخاطبان جوان تبریزی از سریال‌های ترکیه‌ای و تبیین نحوه مواجهه آن‌ها با این محصولات فرهنگی فراملی انجام شده است. در این راستا، از روش کیفی نظریه‌پردازی داده‌بنیاد با رویکرد نظام‌مند اشتراوس و کوربین بهره گرفته شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۳ نفر از جوانان شهر تبریز گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. یافته‌ها اولا نشان می‌دهد که مخاطبان، سریال‌های ترکیه‌ای را نه صرفاً به‌عنوان سرگرمی، بلکه به‌مثابه ابژه‌هایی معناساز تلقی کرده و از خلال مواجهه‌ای گزینشی و تأویلی، به بازسازی ذهنی فضایی آرمانی از زیست‌جهان مطلوب خود می‌پردازند و به همین دلیل تحلیل داده‌ها منجر به برساخت مقوله‌ هسته‌ای «برساخت ذهنی زیست‌جهانی آرمانی در واکنش به گسست‌های زیسته» شد. ثانیا، نتایج در پنج محور علّی (نظیر ناکامی رسانه ملی در بازنمایی واقع‌گرایانه، دلبستگی فرهنگی‌ـ‌زبانی فراملی و سرخوردگی از واقعیت شهری)، زمینه‌ای (از جمله تجربه زیست‌شده مرزی، تکثر هویتی در تبریز، و مصرف‌گرایی طبقه متوسط)، مداخله‌گر (مانند دسترسی بی‌واسطه به رسانه‌های برون‌مرزی و شبکه‌های اجتماعی)، راهبردی (مصرف تأویلی، الگوبرداری هویتی، و خلق مقایسه‌های ذهنی)، و پیامدی (تقویت آرمان‌شهر ذهنی، هویت ترکیه‌محور، تضعیف مرجعیت رسانه رسمی و افزایش میل به مهاجرت) سازمان یافته است. نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که این مواجهه چندلایه، نوعی پاسخ فرهنگی به شکاف‌های معنایی و ناکامی‌های اجتماعی است؛ پاسخی که از سطح مصرف منفعل فراتر رفته، به کنش فرهنگی فعال و بازسازی هویت در دل یک زیست‌جهان فراملی منجر شده و ضرورت بازاندیشی در سیاست‌های فرهنگی ایران را برجسته می‌سازد. https://jiscm.iribuni.ac.ir/article_245254.html در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، سیاست خارجی آمریکا نسبت به ایران با کارزار «فشار حداکثری» به سمت رویارویی نظامی سوق یافت. این کارزار پرسش‌های بنیادینی را دربارۀ نقطۀ اوج منطقی بحران مطرح کرد: آیا به فروپاشی، مذاکره، یا جنگ منجر خواهد شد؟ این پژوهش به تحلیل گفتمان انتقادی یک سخنرانی کلیدی از ترامپ می‌پردازد که در آن حملۀ نظامی گسترده به تأسیسات هسته‌ای ایران اعلام شده است. هدف اصلی این تحقیق، کالبدشکافی عمیق راهبردهای زبانی، روایی و ایدئولوژیک به کار رفته برای توجیه این اقدام جنگی و ساختن یک روایت از پیروزی مطلق و تعیین شرایط پسا-حمله است. تحلیل گفتمان با استفاده از مدل سه‌بعدی فرکلاف انجام شده و نتایج نشان می‌دهد که چهار راهبرد کلیدی وجود دارد. اولین راهبرد توجیه از طریق روایت تلافی‌جویانه است که حمله را به عنوان پاسخی ضروری و عدالت‌خواهانه به چهل سال «شرارت» ایران قاب‌بندی می‌کند. دومین راهبرد نمایش قدرت مطلق و پیروزی کامل با استفاده از زبان اغراق‌آمیز است. سومین راهبرد، شخصی‌سازی افراطی تصمیم‌گیری است که اقدام را به ارادۀ فردی ترامپ نسبت می‌دهد. آخرین راهبرد، دیپلماسی قهرآمیز با اخطار به ایران است. این سخنرانی، یک اقدام جنگی را به عنوان اجرای عدالت و ضرورت تاریخی تصویر می‌کند و به وضوح نمایانگر ایدئولوژی «اول آمریکا» است و نشان می‌دهد که چگونه زبان برای مشروعیت‌بخشی به خشونت و دور زدن هنجارهای بین‌المللی به کار گرفته می‌شود. https://jiscm.iribuni.ac.ir/article_245495.html پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی استعاره‌های مفهومی در گفتمان خبری فارسی و انگلیسی شبکۀ سی‌ان‌ان پیرامون برنامۀ جامع اقدام مشترک (برجام)، از رویکردی شناختی-انتقادی بهره می‌گیرد که تلفیقی از نظریۀ استعارۀ مفهومی لیکاف و جانسون (1980) و مدل سه‌مرحله‌ای تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف (1989) است. داده‌ها شامل ۱۰۰ خبر (۵۰ فارسی و ۵۰ انگلیسی) از وب‌سایت رسمی سی‌ان‌ان در بازۀ زمانی شهریور ۱۴۰۰ تا خرداد ۱۴۰۱ است که به‌صورت هدفمند انتخاب و با روش کیفی-کمی تحلیل شده‌اند. استعاره‌ها در سه دستۀ ساختاری، هستی‌شناختی و جهتی طبقه‌بندی و سپس در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین بررسی شدند. نتایج نشان داد که در گفتمان فارسی، استعاره‌هایی چون «برجامِ در حال مرگ» و «سازه فروپاشیده» غالب و بازتاب‌دهندۀ رویکردی بحرانی و ناامیدانه هستند؛ در حالی‌که، در گفتمان انگلیسی، استعاره‌هایی مانند «چارچوب قابل بازسازی» و «میدان نبرد دیپلماتیک» برجسته‌ترند و بر راهبرد و امکان احیا تأکید دارند. این تفاوت‌ها نشان داد که استعاره‌ها در رسانه‌های دو‌زبانه، بازتاب‌دهندۀ نظام‌های فرهنگی و ایدئولوژیک متمایز بوده و نقشی تعیین‌کننده در هدایت ادراک عمومی دارند. https://jiscm.iribuni.ac.ir/article_245496.html اعتماد سیاسی در جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با رسانه‌های معاند، با چالش‌های عمیق و بنیادینی روبه‌رو شده است. تبیین چگونگی ایجاد این چالش‌ها، ضمن شناسایی عوامل مؤثر بر تضعیف اعتماد سیاسی؛ نقشی اساسی در تدوین راهبردهای مقابله با آن‌ها خواهد داشت. بر همین اساس این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل راهبردهای رسانه‌های معاند در تضعیف اعتماد سیاسی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. یافته‌های پژوهش که بر اساس مصاحبه با نخبگان حوزه سیاست و رسانه به دست آمده، ده راهبرد کلیدی رسانه‌های معاند را در این زمینه نشان می‌دهد: از جمله تولید و انتشار اخبار جعلی، بازسازی تحریف‌شده وقایع تاریخی، بهره‌گیری از سلبریتی‌ها و روایت اول، ترویج سبک زندگی مصرف‌گرا، بهره‌برداری از شکاف‌های جنسیتی، برچسب‌زنی ایدئولوژیک، مقایسه تحقیرآمیز با کشورهای پیشرفته و ترویج گفتمان‌های فرقه‌گرایانه. این راهبردها به‌صورت هدفمند و هماهنگ، اعتماد سیاسی به نظام دینی را نشانه گرفته و با ایجاد بحران‌ های سیاسی و معنایی، مشروعیت و انسجام اجتماعی را تهدید می‌کنند. نتایج پژوهش بر ضرورت تدوین راهبردهای جامع فرهنگی، رسانه‌ای و آموزشی برای مقابله با این چالش‌ها و تقویت اعتماد سیاسی در جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد. این مطالعه زمینه‌ساز تحقیقات آتی و سیاست‌گذاری‌های مؤثر در مدیریت تأثیرات رسانه‌های معاند بر فرهنگ سیاسی کشور است. https://jiscm.iribuni.ac.ir/article_246453.html پژوهش حاضر به گونه شناسی کنشگری گروه‌های گفتگوی کردهای ایرانی در شبکه های اجتماعی می پردازد. پارادایم پژوهش، تفسیرگرایی و رویکرد آن کیفی است. برای اجرای پژوهش، استراتژی مطالعه موردی و با توجه به روش شناسی مقاله، برای تحلیل داده ها از تحلیل محتوای کیفی استفاده شد. در این پژوهش، کنشگران کرد ساکن کردستان که در شبکه های اجتماعی واتس آپ و ایتا درسال 1403 فعالیت می کنند، انتخاب شدند. نمونه گیری تا زمانی ادامه داشت که سوالات مورد نظر به اشباع نظری برسد که تعداد آنها 20 نفر بود. روش، مصاحبه با تحلیل مضمون و به کمک نرم افزار MAXQDA مورد تحلیل قرار گرفت .تجزیه و تحلیل اطلاعات آزمون نیز در دو طبقه توصیفی و استنباطى صورت گرفت که عمده ترین نتایج آن بدین قرار است: بر اساس نتایج مشخص شد که کنشگری تماشاگر آنلاین، (کلیکتیویسم، درگیرشدن و واکنش داشتن و اعلان و انتشار) بیشترین حجم فعالیت‌ها و همچنین بیشترین تعداد کاربران را دارا هستند. هم چنین فعالیت‌های مرتبط با کنشگری اجتماعی از میان دیگر کنشگری ها در بین کردها گستره وسیع تری دارد. مصاحبه شوندگان نگرش مثبتی به هویت و کرد بودن خود داشته و آن را باعث غرور و افتخار خود می دانند. درمجموع، تمامی کنشگران احساس تعلق زیادی به ایران دارند و آنچه در برخی موارد میزان این تعلق را کاهش می دهد احساس نابرابری و مشارکت کم آنها در اقتدار سیاستی و نیز سهم نامناسب آنها از توسعه یافتگی در مقایسه با سایر اقوام است.