فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

مصرف رسانه‌ای و رابطه آن با پایبندی به هویت فرهنگی ایرانی- اسلامی (مورد مطالعه: جوانان شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی، گروه مدیریت فرهنگی و رسانه، دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه سوره، تهران، ایران.
2 استادیار گروه مدیریت فرهنگی و رسانه، دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه سوره، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
چکیده
یکی از مهم‌ترین چالش‌های فرهنگی در ایران، کاهش میزان پایبندی نسل جوان به هویت فرهنگی ایرانی- اسلامی، به‌ویژه در سال‌های اخیر است. با توجه به نقش رسانه‌ها در این فرایند، در این پژوهش، به بررسی رابطه بین مصرف رسانه‌ای و پایبندی جوانان به هویت فرهنگی ایرانی- اسلامی پرداخته شد. جامعه آماری شامل جوانان 18-35 ساله شهر تهران است که 384 نفر از آنان با استفاده از روش نمونه‌گیری احتمالی طبقه‌ای، انتخاب و موردمطالعه قرار گرفتند. گردآوری داده‌ها با روش پیمایش و ابزار پرسشنامه محقق‌ساخته انجام شد. برای تعیین روایی این پرسشنامه، از روش اعتبار صوری و برای پایایی آن از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز با استفاده از روش‌های آماری صورت گرفت. یافته‌های تحقیق بیانگر آن است که هرچند بین مجموع مصرف رسانه‌ای با پایبندی جوانان به هویت فرهنگی ایرانی- اسلامی و مؤلفه‌های سه‌گانه آن (هویت فرهنگی، هویت ملی و هویت دینی) رابطه همبستگی معناداری وجود نداشت، ولی وجود این رابطه درمورد استفاده از رسانه‌های داخلی و خارجی با متغیر مذکور موردتأیید قرار گرفت. این رابطه درخصوص مصرف رسانه‌های داخلی با هویت فرهنگی ایرانی- اسلامی و مؤلفه‌های آن، از نوع مستقیم و درمورد مصرف رسانه‌های خارجی با موارد یادشده، از نوع معکوس بود. براساس یافته‌های تحقیق، می‌توان دریافت صرف مدت‌زمان مصرف رسانه‌ای نمی‌تواند تبیین‌کننده میزان پایبندی جوانان به هویت فرهنگی ایرانی- اسلامی و مؤلفه‌های آن باشد، بلکه این نکته به مقدار زیادی، متأثر از نوع رسانه و محتوای انتشاریافته در آن است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Media Consumption and Its Relationship with Adherence to Iranian-Islamic Cultural Identity. (Case Study: The youth in Tehran)

نویسندگان English

Fatemeh Tahriri Zangeneh 1
Majid Rezaeian 2
1 M.A. in Cultural Studies, Department of Cultural and Media Management, Culture and Communication Faculty, Soore University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Cultural and Media Management, Culture and Communication Faculty, Soore University, Tehran, Iran. (Corresponding author)
چکیده English

One of the most important cultural challenges in Iran is the decreasing commitment of the younger generation to Iranian-Islamic cultural identity, especially in recent years. Considering the role of media in this process, the present study examines the relationship between media consumption and the commitment of young people to Iranian-Islamic cultural identity. The statistical population in this research includes all young people aged 18 to 35 in Tehran, from which 384 individuals were selected and studied using stratified random sampling. Data collection was conducted using a survey method and a researcher-made questionnaire. Data analysis was also performed using statistical methods. The findings of the research indicate that although there was no significant correlation between the overall media consumption and the adherence of young people to Iranian-Islamic cultural identity and its three components (cultural identity, national identity, and religious identity), the existence of this relationship was confirmed in the case of the use of domestic and foreign media with the mentioned variable.This relationship regarding the consumption of domestic media with Iranian-Islamic cultural identity and its components was direct, while the consumption of foreign media had an inverse relationship with the mentioned factors. Based on the research findings, it can be understood that merely the amount of time spent consuming media cannot explain the level of adherence of young people to Iranian-Islamic cultural identity and its components; rather, this is largely influenced by the type of media and the content disseminated by it.

کلیدواژه‌ها English

Media
Media Consumption
Iranian-Islamic Cultural Identity
Cultural Identity
National Identity
Religious Identity
آذرهوش فتیده، سحر (1394). تأثیر شبکه‌های فارسی‌زبان ماهواره بر هویت فرهنگی دانشجویان (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تنکابن)، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد مطالعات فرهنگی، دانشگاه کاشان، گنج پایگاه اطلاعات علمی ایران (ایرانداک).
بدرقه، سیما (1398). بررسی تأثیر مصرف رسانه‌ای بر هویت فرهنگی (موردمطالعه: مقایسه اولیا و دانش آموزان دبیرستان‌های دخترانه منطقه 6 شهر تهران)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق، گنج، پایگاه اطلاعات علمی ایران (ایرانداک).
بندگی‌منفرد، سعیده (1391). تحلیل محتوای مضامین فرهنگی و اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی با مطالعه موردی فیس‌بوک و جوانان شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، دانشگاه سوره، گنج، پایگاه اطلاعات علمی ایران (ایرانداک).
بهرامیان، امید؛ و هدی یاقوتی (1395). «رابطه‌ استفاده از شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی زبان و پایبندی به هویت فرهنگی در زنان شهر تهران»، فصلنامه علمی مطالعات اجتماعی- روان‌شناختی زنان، سال چهاردهم، شماره 1، 187-216.
پرویزی، شبنم؛ و اسدالله اطهری (1395). «تأثیر شبکه‌های اجتماعی لاین و تلگرام بر هویت فرهنگی دانشجویان ارشد و دکترای رشته مدیریت امور فرهنگی واحد علوم و تحقیقات تهران (سال‌های 11394-1392)»، دو فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، سال هشتم، شماره 15، 63- 82.
حمزه، افشین (1399). بررسی تأثیرات شبکه‌های اجتماعی مجازی بر بعد هویت فرهنگی هویت ایرانی- اسلامی جوانان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه پیام نور مرکز سنندج، گنج پایگاه اطلاعات علمی ایران (ایرانداک).
حیدری، آرمان؛ اکوانی، حمدالله؛ و محمدباقر کشفی (1392). «رسانه‌ها و هویت فرهنگی: مطالعه دانش‌آموزان متوسطه شهر یاسوج»، فصلنامه مطالعات ملی، سال چهاردهم، شماره 3، 124-148.
روح‌الامینی، محمود (1388). زمینه فرهنگ‌شناسی: تألیفی در انسان‌شناسی فرهنگی و مردم‌شناسی، تهران: عطار.
ریاضی، سارا؛ ولی‌نژاد، مهدی؛ غفاری‌نیا، رضا؛ خدادادی، قاسم؛ و چراغی، حسن (1398). «مصرف رسانه‌ای و هویت فرهنگی»، فصلنامه رشد آموزش علوم اجتماعی، دوره 22، شماره 1، 36-39.
عدلی‌پور، صمد؛ قاسمی، وحید؛ و میرمحمدتبار، سید احمد (1393). «تأثیر شبکه اجتماعی فیس‌بوک بر هویت فرهنگی جوانان شهر اصفهان»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، دوره 7، شماره 1، 1-28.
فکوهی، ناصر (1389). شکل‌گیری هویتی و الگوهای محلی، ملی و جهانی، تهران: انتشارات آذین.
گنجی، محمد؛ نیازی، محسن؛ اشتری مهرجردی، اباذر؛ و حیدریان، امین (1400). «رسانه‌های جهانی و هویت فرهنگی (موردمطالعه: دانشجویان دانشگاه کاشان)»، فصلنامه علمی جامعه، فرهنگ و رسانه، سال دهم، شماره 40، 91-116.
لاسول، هارولد (1383). ساخت و کارکرد ارتباطات در جامعه، (مترجم: غلامرضا آذری)، تهران: انتشارات خجسته.
مهدی‌زاده، سیدمحمد (1393). نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران: انتشارات همشهری.
میرطالبی، سید محسن؛ باصری، احمد؛ جوادی، علی؛ و رضائیان، مجید (1402). «طراحی مدل استفاده از شبکه‌های اجتماعی موبایل در هویت‌یابی نوجوانان»، دوفصلنامه مطالعات روانشناختی نوجوان و جوان، دوره 4، شماره 7، 179-191.
نوروزی، سهراب (۱۳۹۴). «ترغیب جوانان به داشتن هویت دینی با رویکرد روان‌شناختی»، مجله دانش انتظامی، سال ششم، شماره ۲۳، 69-86.