فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه

بازنمایی جنگ اوکراین و روسیه در رسانه‌های قطر: مطالعه سایت خبری الجزیره انگلیسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 نویسنده مسئول: حمداله اکوانی، دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
3 استادیار، گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج،
چکیده
تأثیرگذاری رسانه‌ها در دنیای امروز انکارناپذیر است. ایدئولوژی حاکم بر رسانه‌ها معمولاً بازتاب‌دهنده ایدئولوژی صاحبان آن‌هاست؛ به‌ویژه در رسانه‌های دولتی این پیوند آشکارتر است. جنگ روسیه و اوکراین، که بزرگ‌ترین بسیج نظامی اروپا از زمان جنگ جهانی دوم محسوب می‌شود، از آغاز تاکنون در رسانه‌های مختلف بازنمایی شده است. وب‌سایت انگلیسی شبکه الجزیره نیز اخبار این درگیری را به‌تفصیل پوشش داده است. این مقاله، بازنمایی این جنگ در وب‌سایت الجزیره را با استفاده از تحلیل گفتمان انتقادی بر پایه رویکرد تئون ون‌دایک بررسی می‌کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد جهت‌گیری این رسانه با سیاست خارجی قطر همسوست. الجزیره با بهره‌گیری از راهبردهایی چون واژه‌گزینی، به‌نمایی، تمهیدات بلاغی، گواه‌نمایی، استناد، استدلال، مقایسه و معانی ضمنی، نظام معنایی دوگانه‌ای می‌سازد که در آن یک‌سو اوکراین و حامیان غربی‌اش و سوی دیگر روسیه قرار دارد. این چارچوب‌بندی، تصویری مثبت از اوکراین و تصویری منفی اما همراه با تأیید ضمنی از روسیه ارائه می‌دهد که بازتاب‌دهنده ایدئولوژی همسوی سیاست خارجی قطر مبتنی بر پیوند کشورهای ذره‌ای و حفظ توازن فعال میان قدرت‌هاست.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Representation of the Ukraine- Russia War in Qatari Media: A Case Study of Al Jazeera News Website

نویسندگان English

Sara Asadi, 1
akvani Hamdallah 2
Mozhgan Hoshmand 3
1 MA Student, Political science, Department of Political Science, Facaulty of Humanities,University, yasouj, Iran
2 Hamdallah akvani, Associate Professor, Department of Political Science, Facaulty of Humanities,Yasouj University, yasouj, Iran,
3 , Assistant Professor, Department of English Language Education, Facaulty of Humanities,Yasouj University,, Iran
چکیده English

Representation of the Russia-Ukraine War on Al Jazeera English News Website

Abstract

The role of media in today’s world is undeniable, with prevailing ideologies often reflecting those of media owners—especially in state-affiliated outlets. The Russia-Ukraine war, the largest military mobilization in Europe since World War II, has been widely represented across global media. Al Jazeera English has provided extensive coverage of the conflict. This study analyzes the network’s representation using Theo van Dijk’s model of critical discourse analysis. The findings show that Al Jazeera’s perspective aligns with Qatar’s foreign policy. At the micro-linguistic level, the outlet employs strategies such as lexical choice, nomination, rhetorical devices, evidentiality, intertextuality, argumentation, comparison, and implicit meaning to construct a bipolar semantic structure—positioning Ukraine and its Western allies on one side, and Russia on the other. This framing highlights favorable, Western-aligned portrayals of Ukraine while depicting Russia negatively, yet with subtle validation. The discourse reflects a coherent ideology consistent with Qatar’s microstate foreign policy approach, which emphasizes balanced engagement with major powers.

کلیدواژه‌ها English

Russia-Ukraine War
Al Jazeera
Representation
Framing
Discourse Analysis
Foreign Policy
امیدی، علی؛ و رشیدی علویجه، مهرداد (1396). «جنگ رسانه در بحران اوکراین: چهارچوب‌سازیِ تحولات سیاسی اوکراین و کریمه (2013-2015) در شبکه‌های خبری سی ان ان (CNN) و راشاتودی (RT) »، مطالعات رسانه‌های نوین.3(10) ، 142-171.
شریفی، رسول؛ و پاکدهی، علیرضا (1402). «بازنمایی جنگ اوکراین درخبرگزاری اسپوتنیک فارسی»، پژوهشنامه رسانه بین‌الملل، 8، (1)، 219-244.
شیروانی دستگردی، راضیه؛  زابلی‌زاده، اردشیر؛ و کیا، علی اصغر (1402). «بازنمایی اخبار جنگ اوکراین و روسیه در شبکه‌های خبری فارسی زبان خارجی (مطالعه موردی: بی‌بی‌سی فارسی و ایران اینترنشنال)»، پژوهشنامه رسانه بین‌الملل ،8(2)، 95-122.
فریدونی، زهرا؛ و شمسایی، مریم (1402). «بررسی تطبیقی بازتاب خبری جنگ روسیه و اوکراین در شبکه خبر جمهوری اسلامی ایران و بی‌بی‌سی فارسی»، فصلنامه مطالعات راهبردی ارتباطات، 3(3)، 57-75.
موفق، رویا (1402). کارکردهای رسانه‌های روسیه برای اقناع افکار عمومی این کشور در جنگ اوکراین با تمرکز بر تکنیک‌های رسانه‌ای، تهران: پژوهش‌های کاربردی معاونت برون‌مرزی صدا و سیما.